Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300 και 914 ΑΚ, συνάγεται ότι προϋποθέσεις της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υποχρέου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υποχρέου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας. Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από τον νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη. Αιτιώδης, δε, συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα.
Προσέτι, κατά το άρθρο 932 ΑΚ, σε περίπτωση αδικοπραξίας το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης. Με τη διάταξη αυτή παρέχεται η δυνατότητα στο Δικαστήριο της ουσίας να επιδικάσει στον παθόντα από αδικοπραξία εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη. Η επιδίκαση της ικανοποιήσεως αυτής αφέθηκε στην κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο προσδιορίζει το ποσό αυτής μετά από εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών ως προς τον βαθμό του πταίσματος του δράστη, το είδος της προσβολής, την έκταση του άλγους του παθόντος, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του και σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, την ηλικία του θύματος και των μελών της οικογένειας του, τα οποία δοκιμάζουν ψυχική οδύνη, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής, εάν κρίνει ότι επήλθε ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθώς την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών (ΑΠ 732/2013).
Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 271 παρ. 3 ΚΠολΔ, σε περίπτωση ερημοδικίας του εναγόμενου, οι περιεχόμενοι στην αγωγή πραγματικοί ισχυρισμοί του ενάγοντος θεωρούνται ομολογημένοι, εκτός αν πρόκειται για γεγονότα, για τα οποία δεν επιτρέπεται ομολογία, και η αγωγή γίνεται δεκτή εφόσον κρίνεται νομικά βάσιμη και δεν υπάρχει ένσταση που να εξετάζεται αυτεπαγγέλτως.
Με βάση τα ανωτέρω, στην περίπτωση που επί αγωγής στηριζόμενης στα άρθ. 297, 298, 300, 914 και 932 ΑΚ, ερημοδικεί ο εναγόμενος, θεωρούνται ομολογημένοι οι αγωγικοί ισχυρισμοί του ενάγοντος, όσον αφορά την υπαιτιότητα, την πρόκληση της ζημίας και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αδικοπρακτικής συμπεριφοράς του εναγομένου και του επελθόντος αποτελέσματος. Αντίθετα, ως προς το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, ενόψει του ότι το ποσό αυτό καθορίζεται από το Δικαστήριο κατά την εύλογη κρίση του, οι πραγματικοί ισχυρισμοί του ενάγοντος ως προς το αιτούμενο σχετικά ποσό, δεν θεωρούνται ομολογημένοι από την ερημοδικία του εναγομένου (ΠΠρΑθ 88/2014 – ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ).
Αγγελική Πολυδώρου, Δικηγόρος
e-mail: [email protected]