Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1710, 1712 και 1800 ΑΚ, προκύπτει ότι σε περίπτωση, εγκαταστάσεως κληρονόμου επί δήλου [ορισμένου περιουσιακού αντικειμένου] αν στη συνέχεια ο διαθέτης πριν από το θάνατο του εκποίησε το δήλον πράγμα, το οποίο συνεπώς δεν αποτελεί στοιχείο της κληρονομιάς του, το γεγονός αυτό, δεν καθιστά εφόσον δεν συνάγεται αντίθετη βούληση του διαθέτη, κενή περιεχομένου και ανίσχυρη την κληρονομική εγκατάσταση, η οποία συνεπάγεται καθολική διαδοχή, σε αντίθεση με την δημιουργική ειδικής διαδοχής κληροδοσία, στην οποία και μόνο εφαρμόζεται ο κανόνας του άρθρου 1984 § 1 ΑΚ. Επομένως, στην περίπτωση αυτή, αν λόγω της εκποιήσεως του δήλου, υπεισήλθε στη θέση του άλλο περιουσιακό στοιχείο [ποσότητα χρημάτων, απαίτηση κατά του τρίτου κλπ], η επί του δήλου εγκατάσταση θεωρείται ότι έγινε στο άλλο αυτό περιουσιακό στοιχείο, που υποκαθίσταται στη θέση του δήλου, κατ` ανάλογη εφαρμογή των όσων ορίζουν οι διατάξεις των άρθρων 1982 § 2,1984 § 3, 1987 § 2 και 1988 ΑΚ [ΑΠ 117/1998, Αστικός Κώδικας Γεωργιάδης Σταθόπουλος, άρθρο 1800 αριθ. 26,27, Φίλιος, ΕρμΑΚ 1800 αριθ. 56 επ]. (1345/2011ΑΠ, 117/1198 Εφετείο Αθηνών). Περαιτέρω, οι τρόποι ανάκλησης της διαθήκης καθορίζονται περιοριστικά από άρθρα 1763-1768 ΑΚ, που είναι αναγκαστικού δικαίου διατάξεις, και γι` αυτό δεν νοείται ανάκληση κατ` άλλο τρόπο. Συνεπώς, μεταξύ των ως άνω τρόπων ανάκλησης που καθορίζονται από τα άρθρα 1763-1768 ΑΚ δεν περιλαμβάνεται και η εκ μέρους του διαθέτη εκποίηση του περιουσιακού αντικειμένου, το οποίο άφησε με τη διαθήκη του (ο διαθέτης), στον κληρονόμο ως δήλο πράγμα. Με βάση τις προαναφερθείσες νομικές σκέψεις αν μετά την διαθήκη, ο διαθέτης προέβη σε σύσταση οριζόντιας ιδιοκτησίας, το δήλο πράγμα που αφέθηκε με την ως άνω διαθήκη, της οποίας το περιεχόμενο ως προς την εγκατάσταση κληρονόμων ήταν σαφές και δεν έχρηζε ερμηνείας, όπως και το περιεχόμενο της συμβολαιογραφικής πράξης σύστασης της οροφοκτησίας, θεωρείται ότι αντικαταστάθηκε από το προκύψαν με την σύσταση της οριζόντιας ιδιοκτησίας διαμέρισμα. Ανάκληση της διαθήκης δεν είναι δυνατή με την πράξη σύστασης της οριζόντιας ιδιοκτησίας, που επακολούθησε της σύνταξης της διαθήκης. (ΑΠ 117/1998).
Έλενα Ψαρρού
Δικηγόρος